مقایسه تخصصی زنت گازی و برقی؛ راهنمای انتخاب حرفه‌ای

دستگاه زنت چیست و چرا به دو نوع گازی و برقی تقسیم می‌شود؟

وقتی صحبت از سیستم‌های تهویه مطبوع صنعتی و نیمه‌صنعتی به میان می‌آید، بدون شک نام «زنت» به‌عنوان یکی از راهکارهای پرکاربرد و هوشمند در ذهن متخصصان نقش می‌بندد. اما دستگاه زنت گازی چیست و چه تفاوتی با زنت برقی دارد؟ این پرسش در ظاهر ساده، در دل خود ده‌ها پارامتر فنی، مهندسی، اقلیمی و اقتصادی را پنهان کرده است که اگر نادیده گرفته شوند، می‌توانند منجر به انتخاب اشتباهی شوند که تا سال‌ها هزینه‌بر باشد. بنابراین، پیش از آن‌که وارد مقایسه دقیق این دو نوع شویم، لازم است ابتدا ماهیت دستگاه زنت را به‌صورت دقیق و کاربردی بررسی کنیم تا بدانیم اصلاً چرا چنین سیستمی طراحی شده و چه جایگاهی در نقشه تهویه ایران دارد.

دستگاه زنت در اصل یک سیستم تهویه مطبوع ترکیبی است که با ادغام عملکرد سرمایشی تبخیری و گرمایشی مستقیم (اعم از گازی یا برقی)، تلاش می‌کند بدون نیاز به چیلر یا بویلر، هوایی معتدل و مطبوع را در فضا منتشر کند. برخلاف بسیاری از سیستم‌های کلاسیک مانند کولر آبی یا اسپلیت، زنت نه‌تنها جریان هوای ورودی را فیلتر و تازه می‌کند، بلکه با سیستم گرمایش داخلی، امکان تهویه در فصل زمستان را نیز فراهم می‌سازد. این انعطاف‌پذیری فنی باعث شده زنت به‌ویژه در پروژه‌هایی که امکان نصب چند دستگاه مختلف وجود ندارد، به گزینه‌ای جذاب تبدیل شود.

اما سؤال اصلی اینجاست که اگر هدف زنت، تهویه و گرمایش یکپارچه است، چرا آن را به دو دسته «زنت گازی» و «زنت برقی» تقسیم می‌کنند؟ پاسخ این پرسش در عمق طراحی سیستم و نوع انرژی مصرفی نهفته است. در واقع تفاوت اصلی بین زنت گازی و زنت برقی، در نحوه تأمین گرمای مورد نیاز برای گرم‌کردن هوای ورودی است. در زنت گازی، این گرما از طریق مشعل گازسوز و مبدل حرارتی تولید می‌شود، در حالی‌که در زنت برقی، المنت‌های الکتریکی نقش تولیدکننده حرارت را ایفا می‌کنند. این دو روش، هرچند هدفی یکسان دارند، اما از لحاظ راندمان، هزینه، پایداری، ایمنی و شرایط زیرساخت، تفاوت‌های عمده‌ای دارند که بررسی آن‌ها برای هر خریدار یا طراح تأسیسات الزامی است.

شاید برای بسیاری این سؤال پیش بیاید که کدام نوع زنت بهتر است؟ اما چنین قضاوتی بدون درنظر گرفتن شرایط محیطی و نیاز پروژه کاملاً اشتباه است. دستگاه زنت گازی در اقلیم‌هایی با دسترسی آسان به گاز طبیعی، بسیار مقرون‌به‌صرفه و پایدار عمل می‌کند، در حالی‌که زنت برقی در فضاهایی که دسترسی به گاز محدود است یا مسائل ایمنی اولویت بالاتری دارد، کاربرد بهتری دارد. همین تقسیم‌بندی باعث شده در بازار ایران، برخی برندها مدل‌های دوگانه‌سوز نیز ارائه دهند تا در پروژه‌های خاص، قابلیت سوئیچ بین گاز و برق فراهم شود.

از منظر مهندسی تأسیسات، انتخاب بین زنت گازی و زنت برقی دقیقاً مانند انتخاب بین دو مسیر متفاوت برای رسیدن به یک هدف است. مسیر اول با استفاده از انرژی گاز، گرمایی قدرتمند و اقتصادی ارائه می‌دهد، ولی نیازمند زیرساخت گازکشی مطمئن و کنترل شعله هوشمند است. مسیر دوم، یعنی زنت برقی، با استفاده از برق سه‌فاز و کنترل الکترونیکی دقیق، امکان گرمایشی بدون شعله و قابل پیش‌بینی را فراهم می‌سازد، ولی هزینه انرژی در بلندمدت می‌تواند بالاتر باشد. در هر دو حالت، اصول طراحی، ظرفیت‌سنجی، محل نصب و نگهداری منظم، نقش تعیین‌کننده‌ای در عملکرد نهایی دارد.

✦▌ ترفند تخصصی: اگر پروژه‌ای نیاز به سیستم تهویه مطبوع ترکیبی دارد ولی فضای لازم برای نصب چند واحد جداگانه وجود ندارد، زنت بهترین راهکار یکپارچه محسوب می‌شود. اما نوع گازی یا برقی آن را صرفاً براساس قیمت اولیه انتخاب نکنید؛ هزینه انرژی و قابلیت پشتیبانی در درازمدت را هم در محاسبات خود وارد کنید.

دستگاه زنت گازی چیست؟ تشریح کامل ساختار و عملکرد

برای پاسخ به این سؤال که «دستگاه زنت گازی چیست و چه تفاوتی با زنت برقی دارد؟»، لازم است ابتدا به‌صورت کاملاً تخصصی و مهندسی به تشریح ساختار زنت گازی بپردازیم. زنت گازی درواقع یکی از زیرشاخه‌های دستگاه‌های تهویه مطبوع ترکیبی است که هدف آن، تأمین هوای مطبوع در فضاهای بزرگ و نیمه‌صنعتی بدون وابستگی به سیستم‌های گرمایشی مرکزی است. تفاوت اصلی این دستگاه با سایر روش‌های تهویه در آن است که علاوه بر مکش و فیلتر کردن هوا، قابلیت گرمایش مستقیم توسط مشعل گازی را نیز داراست؛ و این موضوع باعث می‌شود در بسیاری از مناطق ایران، به‌خصوص شهرهای دارای گازرسانی گسترده، تبدیل به یک گزینه اقتصادی و قدرتمند شود.

در هسته اصلی زنت گازی، یک مشعل گازسوز استاندارد وجود دارد که با سیستم جرقه‌زن و سنسور کنترل شعله، مسئول تأمین حرارت اولیه برای گرم‌کردن هوای ورودی است. این مشعل، گاز طبیعی را سوزانده و گرمای حاصل از احتراق را به یک مبدل حرارتی منتقل می‌کند. هوای تازه‌ای که از محیط بیرون یا فضای داخلی مکیده شده، از سطح این مبدل عبور کرده و دمای آن به‌صورت ایمن و یکنواخت بالا می‌رود. برخلاف بخاری‌های مستقیم، در زنت گازی شعله هیچ تماس مستقیمی با هوای عبوری ندارد؛ به‌همین دلیل این سیستم به‌عنوان «گرمایش غیرمستقیم» دسته‌بندی می‌شود و ایمنی بالاتری دارد.

از دیگر اجزای حیاتی دستگاه زنت گازی می‌توان به فن سانتریفیوژ، فیلترهای چندلایه، دمپرهای ورودی و خروجی، تابلو کنترل فرمان و در مدل‌های پیشرفته‌تر، کنترلر هوشمند با حسگر دما اشاره کرد. فن وظیفه دارد هوای گرم‌شده را با فشار مناسب در کانال‌ها توزیع کند و فیلترها از ورود ذرات گردوغبار جلوگیری می‌کنند. در برخی مدل‌ها نیز امکان نصب یون‌ساز یا فیلترهای ضدباکتری فراهم شده تا کیفیت هوا در حد استانداردهای بهداشتی حفظ شود. تمامی این اجزا در کنار یکدیگر، دستگاهی را شکل می‌دهند که می‌تواند در فضاهایی نظیر سوله‌های صنعتی، سالن‌های ورزشی، کارخانه‌ها، کارگاه‌های تولیدی و مراکز خدماتی بزرگ، تهویه‌ای کاملاً مستقل و مؤثر ارائه دهد.

یکی از مزیت‌های مهم زنت گازی، قدرت گرمایش بالای آن در حجم زیاد هوا است. مشعل گازی بسته به ظرفیت دستگاه، می‌تواند بین ۲۰،۰۰۰ تا بیش از ۱۵۰،۰۰۰ کیلوکالری در ساعت تولید گرما کند، که این رقم برای بسیاری از پروژه‌ها حتی در سردترین نقاط کشور کافی و حتی فراتر از نیاز است. نکته مهم‌تر اینکه برخلاف برخی سیستم‌های گرمایشی دیگر، زنت گازی قابلیت راه‌اندازی سریع دارد و در کمتر از چند دقیقه پس از روشن شدن، دمای محیط را افزایش می‌دهد؛ به‌ویژه در فضاهایی که خاموش و روشن شدن متوالی دستگاه رخ می‌دهد، این ویژگی بسیار حیاتی است.

از نظر مصرف انرژی نیز زنت گازی در مناطق دارای گاز شهری مقرون‌به‌صرفه‌تر از زنت برقی است. زیرا تعرفه گاز صنعتی و خانگی در بسیاری از شهرهای ایران، به‌مراتب کمتر از تعرفه برق سه‌فاز است. همچنین، پایداری گازرسانی نسبت به برق در مناطق صنعتی بالاتر است و این مزیت در زمان‌هایی که بار مصرف برق زیاد می‌شود یا قطعی‌های مقطعی رخ می‌دهد، نقش نجات‌بخش ایفا می‌کند.

نکته دیگری که در طراحی زنت گازی اهمیت دارد، قابلیت تنظیم ظرفیت مشعل و هوای خروجی بر اساس متراژ فضا است. برخی برندهای تولیدکننده زنت، امکان نصب مشعل دومرحله‌ای یا مدولار را فراهم کرده‌اند که می‌تواند در روزهای ملایم با ظرفیت کمتر کار کند و در روزهای سرد زمستان، با تمام توان فعال شود. این ویژگی باعث افزایش عمر مفید دستگاه و کاهش استهلاک می‌شود و از طرفی مصرف سوخت را بهینه می‌سازد.

در برخی پروژه‌ها نیز نیاز به اتصال زنت گازی به سنسورهای محیطی و سیستم‌های هوشمند BMS وجود دارد که در این حالت، با استفاده از تابلو برق برنامه‌پذیر و رله‌های فرمان، می‌توان کنترل کامل بر عملکرد مشعل، فن، دمپرها و حتی دمای خروجی داشت. این موضوع در پروژه‌های پزشکی، آموزشی یا حساس، نقشی حیاتی دارد.

✦▌ نکته حیاتی: زنت گازی برای فضاهایی با متراژ بالا، سقف بلند و نیاز به گرمایش متمرکز بسیار مناسب است. اما قبل از انتخاب، حتماً ظرفیت حرارتی، میزان مصرف گاز، قدرت فن و نیاز به گازکشی ایمن را در محاسبات مهندسی لحاظ کنید.

دستگاه زنت برقی چیست و چگونه کار می‌کند؟

برای شناخت دقیق تفاوت دستگاه زنت گازی با مدل برقی، باید ابتدا به‌صورت مهندسی بدانیم دستگاه زنت برقی چیست، چه اجزایی دارد، چگونه تولید گرما می‌کند و در چه فضاهایی می‌توان از آن استفاده کرد. در نگاه اول، زنت برقی و زنت گازی عملکرد مشابهی دارند؛ هر دو هوا را مکش کرده، آن را فیلتر می‌کنند، به دمای دلخواه می‌رسانند و در محیط توزیع می‌کنند. اما منبع تأمین گرمایش در آن‌ها کاملاً متفاوت است. این تفاوت در عمل، بر توان گرمایی، راندمان انرژی، امنیت عملیاتی و حتی طراحی پروژه تأثیر چشمگیری دارد.

زنت برقی، همان‌طور که از نامش پیداست، به‌جای استفاده از مشعل گازی و احتراق مستقیم، از المنت‌های الکتریکی برای گرم‌کردن هوا استفاده می‌کند. المنت‌ها، سیم‌پیچ‌هایی از جنس نیکل-کروم یا آلیاژهای خاص هستند که هنگام عبور جریان برق، حرارت بسیار بالایی تولید می‌کنند. این حرارت به‌صورت مستقیم به هوای عبوری از روی المنت منتقل می‌شود و دمای هوا را به سطح دلخواه می‌رساند. کنترل این فرآیند توسط رله‌های فرمان، ترموستات‌های دقیق و سنسورهای ایمنی انجام می‌شود تا هم دمای مطلوب حفظ شود و هم از سوختن المنت یا داغ شدن بیش‌ازحد سیستم جلوگیری شود.

مزیت بزرگ زنت برقی در سادگی ساختار و سهولت نصب آن است. برخلاف زنت گازی، نیازی به گازکشی، مشعل، دودکش یا کنترل شعله نیست. همین موضوع باعث می‌شود در پروژه‌هایی که دسترسی به گاز وجود ندارد یا زیرساخت گازکشی هزینه‌بر و خطرناک است، زنت برقی انتخاب هوشمندانه‌ای باشد. علاوه بر این، زنت برقی در محیط‌هایی مانند آزمایشگاه‌ها، اتاق‌های تمیز، فضاهای بهداشتی و پروژه‌های حساس به گاز، ترجیح داده می‌شود؛ چرا که هیچ گاز قابل احتراقی در آن وجود ندارد و در نتیجه ریسک نشتی یا انفجار کاملاً صفر است.

اما در مقابل، مهم‌ترین محدودیت زنت برقی، وابستگی کامل به برق سه‌فاز با توان بالا است. المنت‌ها برای رسیدن به توان حرارتی قابل قبول، به ولتاژ و آمپراژ زیادی نیاز دارند. برای مثال، یک زنت برقی با توان 15 کیلووات، حدود 22 آمپر در هر فاز مصرف می‌کند. این عدد در ظرفیت‌های بالاتر حتی به 30 یا 40 آمپر نیز می‌رسد. در ساختمان‌هایی که تابلو برق ضعیف است یا امکان ارتقاء آن وجود ندارد، نصب زنت برقی ممکن نیست یا باید ظرفیت آن را به‌شدت کاهش داد. این محدودیت در مناطق صنعتی با برق ضعیف یا در مجتمع‌های مسکونی با کنتورهای محدود، کاملاً محسوس است.

از منظر کنترل و اتوماسیون، زنت برقی مزایای خوبی دارد. به‌راحتی می‌توان از کنترلرهای دیجیتال، سنسورهای دمای محیط و حتی سیستم‌های خانه هوشمند برای مدیریت عملکرد آن استفاده کرد. المنت‌ها می‌توانند به‌صورت مرحله‌ای یا تدریجی (با استفاده از تریاک یا SSR) روشن شوند تا نوسانات دمایی کمتر شود و جریان اولیه کنترل گردد. همچنین، برخی برندها از کنترلرهای PID استفاده می‌کنند تا دمای هوای خروجی با دقت بالاتری تنظیم شود و بهینه‌سازی مصرف انرژی نیز ممکن باشد.

نکته مهم دیگری که باید در انتخاب زنت برقی در نظر گرفته شود، نوع مصرف انرژی در کشور مقصد است. در کشورهایی که برق به‌صورت یارانه‌ای عرضه می‌شود یا تعرفه برق صنعتی پایین است، زنت برقی می‌تواند حتی اقتصادی‌تر از زنت گازی باشد. اما در ایران، تعرفه برق صنعتی نسبتاً بالاست و در بسیاری از ساعات اوج مصرف، افزایش شدید هزینه برق ممکن است باعث شود که استفاده از زنت برقی از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر نباشد؛ مگر در پروژه‌هایی با زمان استفاده محدود یا نیاز به گرمایش جزئی.

از منظر ایمنی، دستگاه زنت برقی اگر به‌درستی نصب و کنترل شود، بسیار پایدار و بی‌خطر است. اما در صورت بی‌توجهی به نکات نصب (مثلاً نبود فیوز مناسب، عدم تهویه صحیح، یا استفاده از کابل‌های ضعیف)، خطر آتش‌سوزی ناشی از گرم شدن بیش‌ازحد یا اتصال کوتاه المنت وجود دارد. همچنین در مناطق دارای نوسانات شدید برق، حتماً باید از محافظ‌های ولتاژ و سیستم‌های قطع خودکار استفاده شود تا عمر مفید دستگاه حفظ شود.

✦▌ نکته فنی: در پروژه‌هایی که دسترسی به گاز وجود ندارد، یا احتمال نشتی گاز تهدیدی جدی برای ایمنی است، زنت برقی انتخابی هوشمند، کم‌ریسک و پایدار است؛ اما بدون محاسبه دقیق توان برق قابل تأمین، هرگز نباید به سمت آن رفت.

تفاوت زنت گازی و زنت برقی از نظر مصرف انرژی و هزینه

از میان تمام پارامترهایی که در انتخاب بین دستگاه زنت گازی و زنت برقی باید بررسی شوند، دو عامل مصرف انرژی و هزینه‌های مرتبط با آن بیشترین اهمیت را دارند. چرا که حتی اگر از منظر فنی، هر دو سیستم قابلیت تأمین نیازهای تهویه و گرمایش فضا را داشته باشند، هزینه تأمین انرژی در طول زمان می‌تواند تفاوت‌های بسیار قابل‌توجهی در هزینه‌های عملیاتی پروژه ایجاد کند. پرسش کلیدی این است: «آیا دستگاه زنت گازی واقعاً ارزان‌تر کار می‌کند؟ یا زنت برقی به‌صرفه‌تر است؟» پاسخ این سؤال به عوامل متعددی بستگی دارد که در این بخش به‌صورت دقیق بررسی می‌شود.

در ساختار زنت گازی، منبع انرژی برای تولید گرما، گاز طبیعی شهری یا گاز مایع (LPG) است. این نوع سوخت، در بسیاری از مناطق ایران از طریق شبکه سراسری گازرسانی در دسترس است و تعرفه مصرفی آن – به‌ویژه برای مصارف صنعتی – نسبتاً پایین است. بنابراین در پروژه‌هایی با نیاز گرمایش بالا، زنت گازی می‌تواند مصرف سوخت را با راندمانی نسبتاً بالا به گرمای مفید تبدیل کند و هزینه نهایی را کاهش دهد. برای مثال، یک دستگاه زنت گازی با ظرفیت ۸۰،۰۰۰ کیلوکالری، در حدود ۸ مترمکعب گاز در ساعت مصرف می‌کند. اگر قیمت هر مترمکعب گاز صنعتی را حدود ۶۰۰ تومان در نظر بگیریم، هزینه گرمایش در یک روز کاری معمولی در فضاهای بزرگ، بسیار منطقی خواهد بود.

در مقابل، زنت برقی برای تولید همان میزان گرما، نیازمند توان الکتریکی بالا است. برای ایجاد گرمای معادل ۸۰،۰۰۰ کیلوکالری، باید حدود ۹۳ کیلووات ساعت برق مصرف شود. اگر تعرفه برق صنعتی را حدود ۳۰۰۰ تومان به ازای هر کیلووات ساعت در نظر بگیریم (با درنظر گرفتن دیماند، هزینه توان مصرفی، و نرخ پله‌ای)، هزینه نهایی ممکن است تا ۴ تا ۵ برابر بیشتر از زنت گازی شود. این تفاوت عددی، در فضاهایی که سیستم تهویه باید در طول شبانه‌روز روشن بماند یا در ماه‌های سرد با بار گرمایش بالا کار کند، می‌تواند به هزینه‌های بسیار سنگینی تبدیل شود که در ابتدای طراحی پروژه در نظر گرفته نشده‌اند.

اما تنها فاکتور، قیمت انرژی نیست. باید به راندمان تبدیل انرژی نیز توجه کرد. در زنت گازی، تلفات گرمایی مبدل حرارتی می‌تواند بین ۱۰ تا ۱۵ درصد باشد. یعنی از هر ۱۰۰ واحد گاز، حدود ۸۵ تا ۹۰ واحد گرما به هوا منتقل می‌شود. در مقابل، زنت برقی راندمان حرارتی تقریباً ۹۹ درصد دارد؛ چون تمام گرمای تولیدشده توسط المنت، مستقیماً به هوا داده می‌شود. این راندمان بالا، نکته مثبتی برای زنت برقی است، اما به‌شرطی که توان برق لازم با هزینه معقول در دسترس باشد.

در برخی پروژه‌های خاص، ممکن است هزینه راه‌اندازی اولیه زنت برقی کمتر از زنت گازی باشد؛ چون دیگر نیازی به گازکشی، لوله‌کشی، دودکش، کنترل مشعل، یا ایمنی شعله نیست. همین موضوع باعث می‌شود برخی کارفرماها به اشتباه تصور کنند که زنت برقی «به‌صرفه‌تر» است. اما واقعیت این است که این صرفه‌جویی در هزینه اولیه، معمولاً در کمتر از یک سال توسط هزینه‌های بالای برق جبران می‌شود و از آن پس، سیستم وارد فاز زیان‌ده می‌شود. در مقابل، زنت گازی هرچند نصب اولیه پرهزینه‌تری دارد، اما در بلندمدت بسیار اقتصادی‌تر عمل می‌کند.

نکته دیگر، پایداری انرژی است. در مناطق صنعتی، برق دچار نوسان ولتاژ یا قطع مقطعی می‌شود که ممکن است باعث آسیب به المنت یا تابلوی برق زنت برقی شود. همچنین محدودیت توان تحویلی در برخی پروژه‌ها (مثلاً محدودیت ۳۲ آمپر برای هر فاز) عملاً امکان استفاده از زنت برقی با ظرفیت بالا را غیرممکن می‌کند. در مقابل، شبکه گاز در ایران از پایداری نسبی بالاتری برخوردار است و حتی در صورت قطع، راهکارهایی برای استفاده از گاز مایع یا ژنراتور گازسوز نیز وجود دارد.

از زاویه‌ای دیگر، هزینه‌های جانبی مثل تعمیرات و نگهداری نیز تفاوت‌هایی ایجاد می‌کنند. مشعل گازی نیاز به تنظیم، سرویس دوره‌ای، پاک‌سازی نازل و بررسی ایمنی دارد. در مقابل، المنت برقی اگر با کیفیت بالا انتخاب شود، نیاز به سرویس خاصی ندارد، اما در صورت سوختن، تعویض آن هزینه‌بر خواهد بود. همچنین المنت‌ها به تغییرات ولتاژ حساس‌اند و استفاده از محافظ ولتاژ و تابلو برق دقیق برای آن‌ها ضروری است.

✦▌ هشدار تخصصی: در طراحی پروژه‌های صنعتی یا اداری، هرگز هزینه اولیه خرید زنت را معیار انتخاب نگذارید. آنچه پروژه را در بلندمدت سودده یا زیان‌ده می‌کند، هزینه انرژی مصرفی در ماه‌ها و سال‌های آینده است.

در نهایت، برای پاسخ قطعی به این سؤال که «زنت گازی بهتر است یا برقی؟»، باید یک تحلیل اقتصادی بر اساس محل پروژه، تعرفه‌های انرژی، متراژ فضا، مدت زمان بهره‌برداری و ظرفیت تأمین برق یا گاز انجام شود. در بخش بعدی، به‌صورت تخصصی توان گرمایشی، سرعت واکنش گرمایی و راندمان هر دو نوع دستگاه را بررسی می‌کنیم تا مقایسه مهندسی از عملکرد واقعی داشته باشیم.

مقایسه زنت گازی و برقی از نظر توان گرمایش و راندمان؛ کدام یک در عمل قدرتمندتر است؟

در کنار مباحث مصرف انرژی و هزینه‌های جاری، یکی از مهم‌ترین تفاوت‌هایی که بین زنت گازی و زنت برقی مطرح می‌شود، موضوع توان گرمایشی و راندمان واقعی عملکرد در شرایط کارکرد عادی و تحت بار است. این تفاوت‌ها تنها روی کاغذ نیستند؛ بلکه در واقعیتِ کارکرد دستگاه در روزهای سرد زمستان یا فضاهای صنعتی با سقف بلند، می‌توانند تعیین‌کننده موفق یا ناموفق بودن سیستم تهویه باشند. بنابراین اگر می‌پرسید دستگاه زنت گازی چیست و چه تفاوتی با زنت برقی دارد، بدون تحلیل دقیق توان گرمایش، پاسخ شما کامل نخواهد بود.

در زنت گازی، منبع گرمایش یک مشعل گازسوز است که با استفاده از احتراق گاز طبیعی یا مایع، حرارت زیادی تولید می‌کند. این حرارت از طریق یک مبدل حرارتی به هوای ورودی منتقل می‌شود. بسته به ظرفیت مشعل و طراحی دستگاه، زنت گازی می‌تواند بین ۴۰٬۰۰۰ تا ۱۵۰٬۰۰۰ کیلوکالری در ساعت گرما تولید کند. این توان، معادل با ۴۶ تا ۱۷۴ کیلووات حرارت است که برای تهویه فضاهایی با متراژ بالا کاملاً کافی است. توان حرارتی بالا به‌ویژه در مناطق سردسیر ایران یا پروژه‌هایی با سقف بلند و گردش هوای دشوار، مزیتی اساسی محسوب می‌شود.

در مقابل، زنت برقی از المنت‌های الکتریکی برای تولید گرما استفاده می‌کند. المنت‌ها معمولاً در توان‌های ۳، ۵، ۱۰، ۱۵ یا حداکثر ۲۰ کیلووات طراحی می‌شوند و بسته به ظرفیت برق سه‌فاز قابل‌نصب هستند. اما برخلاف زنت گازی، افزایش توان زنت برقی محدود به توان ترانس منطقه، کنتور برق و تابلو برق پروژه است. به‌بیان دیگر، در بیشتر پروژه‌های غیرصنعتی، امکان استفاده از زنت برقی با توان بالاتر از ۱۵ یا ۲۰ کیلووات عملاً وجود ندارد. این محدودیت به‌ویژه در زمستان، می‌تواند منجر به ناتوانی دستگاه در گرم‌کردن فضا شود و کاربران را مجبور به استفاده از منابع گرمایشی مکمل کند.

نکته دیگری که در توان گرمایش باید مدنظر قرار گیرد، سرعت واکنش حرارتی سیستم است. مشعل گازی به‌محض روشن شدن، شعله کامل ایجاد می‌کند و ظرف چند دقیقه مبدل حرارتی را داغ می‌کند. بنابراین زنت گازی در همان دقایق اولیه، هوای گرم تولید کرده و محیط را گرم می‌سازد. در مقابل، المنت برقی نیاز به زمان بیشتری برای گرم شدن دارد و در صورت استفاده از کنترلر مرحله‌ای، افزایش دما ممکن است کندتر باشد. این موضوع در فضاهایی که سیستم باید با دفعات زیاد خاموش و روشن شود، اهمیت بالایی دارد.

از منظر پایداری دما در زمان‌های طولانی کارکرد نیز زنت گازی عملکرد پایدارتری دارد. چون شعله مشعل دائماً حرارت را در سطح بالا نگه می‌دارد و تنها در صورت رسیدن به دمای هدف قطع می‌شود. اما زنت برقی در صورت افت ولتاژ یا افزایش دمای المنت‌ها به آستانه خطر، به‌صورت خودکار خاموش می‌شود تا از آسیب جلوگیری شود. این موضوع می‌تواند باعث نوسانات دمایی در هوای خروجی شود، مگر اینکه سیستم با کنترلر هوشمند و سنسورهای دقیق تجهیز شده باشد.

همچنین باید به تأثیر دمای محیط بیرونی بر عملکرد دو دستگاه اشاره کرد. در روزهای بسیار سرد، راندمان مبدل حرارتی زنت گازی کمتر کاهش می‌یابد؛ زیرا حرارت احتراقی آن قدرت بالایی دارد. اما در زنت برقی، هرچه دمای هوای ورودی پایین‌تر باشد، توان المنت برای رساندن آن به دمای مطلوب باید بیشتر باشد. این امر در شرایطی که محدودیت برق وجود دارد، ممکن است عملکرد سیستم را ناکافی سازد.

از نظر راندمان، همان‌طور که در بخش قبل نیز اشاره شد، زنت برقی راندمان بسیار بالایی در تبدیل برق به گرما دارد؛ معمولاً نزدیک به ۹۹ درصد. درحالی‌که زنت گازی به‌دلیل تلفات حرارتی مبدل و اگزوز، راندمانی در حدود ۸۵ تا ۹۰ درصد دارد. اما این راندمان بالا در زنت برقی تنها زمانی مفید است که برق کافی و پایدار وجود داشته باشد. در غیر این صورت، مزیت راندمان بالا در برابر محدودیت توان، کم‌اثر می‌شود.

✦▌ ترفند مهندسی: اگر پروژه‌ای دارید که در آن حجم زیاد هوا باید در کوتاه‌ترین زمان گرم شود (مثلاً سالن ورزشی، کارخانه یا کارگاه)، زنت گازی انتخابی پایدار و قدرتمند است. اما اگر فضای شما کوچک است و توان برق کافی دارید، زنت برقی هم می‌تواند پاسخگو باشد — فقط نگذارید ظاهر ساده‌تر آن شما را از محدودیت‌های قدرت واقعی‌اش غافل کند.